SGK İşten Çıkış Kodları ve Tazminat Hakları

Çıkış kodu nedir?

İşveren, çalışanın işten ayrıldığını SGK'ya işten ayrılış bildirgesiyle bildirir ve ayrılış nedenini bir kodla seçer. Bu koda çıkış kodu denir. İŞKUR işsizlik maaşı başvurusunda bu koda bakar; kıdem tazminatı uyuşmazlıklarında da ilk incelenen kayıttır.

Ancak hakkınızı kod değil, iş sözleşmesinin gerçekte hangi nedenle sona erdiği belirler. Kod yanlış bildirildiyse haklarınızı yine de arayabilirsiniz; kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun md. 3).

Çıkış kodları listesi ve haklar

Kıdem tazminatı için aynı işverende en az 1 tam yıl çalışmış olmak gerekir. İşsizlik maaşı için ise son 3 yılda en az 600 gün prim, ayrılmadan önceki son 120 gün kesintisiz çalışma ve 30 gün içinde İŞKUR'a başvuru şarttır. "Duruma göre" yazan kodlarda sonuç ayrılışın koşullarına bağlıdır.

Liste SGK'nın e-Bildirge sisteminde kullanılan kodları içerir. Kodların hak sütunları resmi bir SGK veya İŞKUR tablosu değildir; 1475 sayılı Kanun md. 14 ve 4447 sayılı Kanun md. 51'e göre hazırlanmıştır.

En çok sorulan kodlar

Kod 03: istifa

Haklı bir neden olmadan istifa edenler kıdem tazminatı ve işsizlik maaşı alamaz. Ücretin ödenmemesi, sağlık nedenleri veya zorlayıcı sebepler gibi İş Kanunu md. 24'teki haklı nedenlerle istifa edildiğinde 23, 24 veya 25 numaralı kod kullanılır; bu kodlarda iki hak da doğar.

Kod 04: işveren tarafından çıkarılma

Belirsiz süreli sözleşmenin işverence haklı bir neden gösterilmeden feshidir. Kıdem tazminatı ve işsizlik maaşı alınır; işveren bildirim süresine uymadıysa ihbar tazminatı da ödenir. İki hakkın birlikte doğduğu kodlar: 04, 15, 17, 23, 24, 25, 28.

Kod 29 ve 42–50: ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık

Eskiden tek bir kodla (29) bildirilen bu fesih, bugün İş Kanunu md. 25/II'nin hangi bendine dayandığına göre 42–50 kodlarıyla bildirilir; 29 numaralı kod artık listede yer almaz. Bu kodlarda kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı alınmaz.

Kod 22: diğer nedenler

Listede karşılığı olmayan ayrılışlar için kullanılır. Kodun kendisi bir hak doğurmaz veya ortadan kaldırmaz; sonuç ayrılışın gerçek nedenine bağlıdır.

İhbar tazminatı hangi kodlarda alınır?

İhbar tazminatı koda değil, bildirim süresine uyulup uyulmadığına bağlıdır. Belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresi vermeden ve haklı bir neden olmadan fesheden taraf, karşı tarafa bildirim süresinin ücreti kadar tazminat öder (İş Kanunu md. 17). Bu nedenle işveren feshinde (ör. 04, 15, 17) işçi ihbar tazminatı alabilir; bildirim süresine uymadan istifa eden (03) işçi ise işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. Deneme süresinde (01, 02) ve md. 25'e dayanan haklı fesihlerde ihbar tazminatı doğmaz.

Kaynaklar

• SGK e-Bildirge — İşten ayrılış nedenleri listesi
• 1475 sayılı İş Kanunu md. 14 (kıdem tazminatı — yürürlükte)
• 4857 sayılı İş Kanunu (md. 17 ihbar, md. 41 fazla çalışma, md. 46–47 tatil ücreti, md. 53–60 yıllık izin)
• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu md. 51 (işsizlik ödeneğine hak kazanma)
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 3 (zorunlu arabuluculuk)